Terugblik bijeenkomst integraal programmeren - 22 juni
Hoe zorg je ervoor dat de groeiende hoeveelheid opgaven in de openbare ruimte niet leidt tot losse projecten, maar tot samenhangende keuzes? Die vraag stond maandag 22 juni centraal tijdens de CROW Essit-bijeenkomst over integraal programmeren in Rotterdam.
De bijeenkomst vond plaats op een bijzondere locatie: het oude Heinekengebouw in Crooswijk. Het voormalige brouwerijkantoor in Art Deco-stijl is sinds een paar jaar in gebruik als vergaderlocatie. Inclusief airco, en die was op deze warme dag zeer welkom.
CROW-kenniswerker Esther Philipsen heette iedereen van harte welkom, waarna Almer de Jong van de werkgroep Integraal Programmeren van Platform ISOR een presentatie hield. Gemeenten staan voor een stapeling van opgaven, vertelde hij. Vervanging van infrastructuur, woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie, mobiliteit en leefbaarheid concurreren steeds vaker om dezelfde ruimte, middelen en uitvoeringscapaciteit. Integraal programmeren helpt ons om de projecten, maar vooral keuzes beter te organiseren.
Praktijkvoorbeeld Dordrecht
Daarna kregen de deelnemers twee praktijkvoorbeelden uit Dordrecht en Utrecht voorgeschoteld. Lianne Suijker liet zien hoe de gemeente Dordrecht integraal programmeren benadert vanuit de verbinding tussen het fysieke en sociale domein. De gemeente werkt met gebiedsprogramma's, een projectenatlas en een tactisch loket waarin projecten, beleidsdoelen en maatschappelijke opgaven samenkomen. De rode draad in haar verhaal: fysieke investeringen kunnen meer opleveren wanneer ze bewust worden gekoppeld aan bredere maatschappelijke doelen.
Praktijkvoorbeeld Utrecht
Vervolgens nam Edward Willems de aanwezigen mee in de aanpak van de gemeente Utrecht. Daar staat het Utrechtse Raamwerk centraal, waarin strategie, programmering en uitvoering expliciet met elkaar worden verbonden. Zijn boodschap: veel gemeenten formuleren meer ambities dan uiteindelijk uitvoerbaar blijken. Integraal programmeren helpt om eerder afwegingen te maken en ambities beter te verbinden aan capaciteit, middelen en ruimte.
Werksessies
Tijdens de werksessies gingen deelnemers uit gemeenten, provincies, waterschappen, netbeheerders en adviesbureaus met elkaar in gesprek over de praktijk. Opvallend vaak kwamen dezelfde thema's terug: de cruciale rol van het tactische niveau, het belang van mandaat, de noodzaak van bestuurlijk lef, het betrekken van netbeheerders en de behoefte aan een gezamenlijke taal en heldere rollen.
Conclusie
De belangrijkste conclusie? Dat integraal programmeren veel meer is dan een instrument of stappenplan. Het is een manier van werken die vraagt om samenwerking, governance en voortdurende afwegingen tussen ambities en uitvoerbaarheid.
Dat gesprek is nog lang niet afgerond en werd ook voortgezet tijdens een gezellige netwerkborrel op het dak van het bijzondere rijksmonumentale gebouw.
Alvast voor de agenda:
24 september 2026: Duurzaam assetmanagement in theorie en praktijk
15 oktober 2026: AI in de openbare ruimte: van techniek naar uitvoering
November/december 2026: vervolgbijeenkomst over integraal programmeren
Inschrijving komt nog online!
