Column | Een brug gaat tachtig jaar mee, een begroting één
Voor Piet Smid, adviseur Openbare Ruimte bij de gemeente Súdwest-Fryslân, is de buitenruimte geen kostenpost, maar een investering in de samenleving. Leiderschap maakt daarbij het verschil.
Ik heb het voorrecht om regelmatig buiten rond te lopen in onze mooie gemeente. Dan kijk ik niet alleen naar wegen, bruggen, groen of riolering, maar vooral naar hoe inwoners hun leefomgeving gebruiken. Kinderen die spelen op een plein. Ouderen die veilig een wandeling maken. Bewoners die verwachten dat alles gewoon werkt. En steeds vaker stel ik mezelf dezelfde vraag: hoe zorgen we ervoor dat we dit over twintig of dertig jaar nog steeds kunnen bieden? Niet alleen technisch op orde, maar ook betaalbaar en passend bij de uitdagingen die op ons afkomen.
Pak gerust een kop koffie, want als er één onderwerp is waar ik graag over praat, dan is het assetmanagement. Niet omdat ik enthousiast word van spreadsheets of dashboards. Ik ben er juist van overtuigd dat goed assetmanagement over mensen gaat: over leiderschap, samenwerking en de keuzes die we vandaag maken voor morgen.
In de praktijk zie ik dat organisaties veel aandacht besteden aan systemen, processen en modellen. Die zijn natuurlijk belangrijk. Maar het verschil wordt gemaakt door de cultuur waarin mensen samenwerken en het leiderschap dat richting geeft. Zonder die twee blijven zelfs de beste plannen op papier steken.
Waarde: waarvoor doen we het eigenlijk?
Als het over waarde gaat, begint het voor mij met die simpele vraag. Te vaak kijken we vooral naar de technische kant. We meten de conditie van een weg, berekenen de levensduur van een brug en maken onderhoudsplanningen voor de komende jaren. Dat is belangrijk, maar het vertelt niet het hele verhaal.
De echte waarde zit in wat inwoners ervaren. Een veilige plek. Een prettige leefomgeving. Een openbare ruimte die bestand is tegen extreem weer. Een plek waar mensen zich thuis voelen.
Daarom vind ik dat we vaker het gesprek moeten voeren over maatschappelijke waarde, en niet alleen over beheer en onderhoud. Onze assets zijn geen doel op zich. Ze zijn een middel om de doelen van onze organisatie te bereiken en de verwachtingen van inwoners waar te maken.
Data als hulpmiddel, niet als doel
Ook ik hoor regelmatig dat we meer datagestuurd moeten werken. Daar ben ik het van harte mee eens. Tegelijkertijd zie ik het risico dat we zoveel data verzamelen dat we vergeten waarvoor we die gebruiken. Een dashboard is niet meer dan een hulpmiddel. Het helpt ons om betere keuzes te maken, maar neemt die keuzes niet van ons over.
Ik heb veel respect voor collega’s die al jaren buiten werken. Zij lezen aan een straat of brug vaak meer af dan een rapport laat zien. Juist de combinatie van data en vakmanschap maakt ons sterker.
Verder kijken dan de volgende begroting
Een van de grootste uitdagingen vind ik de spanning tussen de korte en de lange termijn. Politieke keuzes, jaarplannen en begrotingen volgen elkaar snel op. Onze assets gaan veel langer mee: een brug of weg die we vandaag aanleggen, moet soms vijftig tot tachtig jaar functioneren.
Dat vraagt om leiderschap, en om het lef om verder te kijken dan de volgende bestuursperiode. Soms betekent dat investeren in maatregelen waarvan de opbrengst pas jaren later zichtbaar wordt. Dat zijn geen makkelijke gesprekken, wel noodzakelijke.
Samen over de grenzen heen
De beste oplossingen ontstaan wanneer verschillende disciplines elkaar weten te vinden. Dat zie ik in de praktijk steeds opnieuw. De vraagstukken waar we voor staan, laten zich niet opdelen in vakgebieden. Klimaatadaptatie, mobiliteit, leefbaarheid, biodiversiteit en financiën raken elkaar voortdurend.
Daarom geloof ik sterk in integraal samenwerken. Niet omdat het een mooi beleidswoord is, maar omdat ik zie dat we alleen samen betere keuzes maken.
Het draait om mensen
Misschien is dat wel de belangrijkste les van assetmanagement. Je kunt beschikken over uitstekende data, moderne systemen en slimme onderhoudsstrategieën, maar het zijn mensen die het verschil maken. Mensen die bereid zijn naar elkaar te luisteren. Die over de grenzen van hun eigen vakgebied heen kijken. Die de moed hebben om keuzes te maken die op de lange termijn waarde toevoegen.
Daar begint leiderschap. En daar ontstaat de cultuur die nodig is voor duurzame resultaten.
Een oproep
Klimaatverandering, vergrijzing, schaarse middelen en groeiende verwachtingen van inwoners maken de uitdagingen steeds complexer. Ze vragen om keuzes die verder gaan dan techniek alleen. Die keuzes worden niet alleen gemaakt in vergaderingen, beleidsstukken of dashboards. Ze ontstaan in gesprekken tussen mensen die elkaar weten te vinden, elkaar begrijpen en samen vooruit willen.
Dus mijn vraag aan jou is simpel: wanneer heb jij voor het laatst een gesprek gevoerd buiten je eigen vakgebied? Juist daar ontstaat vaak de meeste waarde.
En laten we eerlijk zijn: voor een bakje koffie is er altijd tijd. Zeker als het gesprek waarde oplevert voor morgen.
