Integraal programmeren: samen sturen op de toekomst van onze openbare ruimte

Onze openbare ruimte staat onder druk. Gemeenten krijgen te maken met klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit, verstedelijking én een forse vervangingsopgave. Alles tegelijk, alles belangrijk, maar niet alles kan. De vraag is: hoe maken we daar samen keuzes in? In deze bijeenkomst staat het inrichten van integrale sturing centraal.

Integraal programmeren is een nieuwe manier van werken die helpt om de veelheid aan opgaven te ordenen, af te stemmen en uitvoerbaar te maken. Het geeft bestuurders, beheerders en inwoners helderheid: wat doen we waar, wanneer en waarom? Daarmee ontstaat een transparant en toekomstgericht proces in plaats van een optelsom van losse projecten.

In deze bijeenkomst staat het thema ‘governance en mandaat’ centraal, ofwel: hoe regel je integrale sturing goed in? Het ideale plaatje: sturing die goed verankerd is in de organisatie en plaatsvindt vanuit een integraal perspectief, met heldere spelregels, een effectief escalatiemodel en duidelijke rollen, taken en verantwoordelijkheden. Beslissingen zijn gekoppeld aan een toets op capaciteit en budget.

In de praktijk gaat het er vaak anders aan toe: beslissingen worden ad hoc genomen, er wordt sectoraal of per project gestuurd en besluitvorming bij ‘botsingen’ of tegengestelde belangen duurt vaak lang.

Deze bijeenkomst word je aangeboden door Platform ISOR in samenwerking met CROW Essit.

Programma

• Inloop
• Welkom & opening

• Lancering: het verhaal van integraal programmeren

  De afgelopen maanden is door een aantal gemeenten gewerkt aan het verhaal rond  integraal programmeren. Waarom kunnen gemeenten niet langer om integraal programmeren heen? Het resultaat wordt toegelicht en gedeeld. Je gaat naar huis met een aansprekende kernboodschap om te delen met collega’s, leidinggevenden en bestuurders.

• Stedelijk programmeren: schaken op meerdere borden

  Er komt veel kijken bij stedelijk programmeren. Van samenwerking met stakeholders tot data en informatie. Van het toetsen van capaciteit en financiën tot het integraal afwegen en prioriteren. En van bestuurlijke verankering en het inrichten van de besluitvorming tot cultuur en gedrag. We lichten deze context kort toe en laten zien hoe de sector zichzelf onlangs ‘scoorde’ op al deze aspecten. 

• De diepte in: governance en mandaat

  Laat je inspireren door de aanpak in Utrecht en Dordrecht. Beide steden hebben ieder een eigen aanpak voor integrale sturing. Zij delen hun ervaringen, dilemma’s, geleerde lessen en toekomstige opgaven.

  Praktijkcasus 1: Integraal programmeren volgens het ‘Utrechts raamwerk’
  Edward Willems, programmaleider en opdrachtgever gemeente Utrecht
  
  De gemeente Utrecht werkt al geruime tijd aan een kader met betrekking tot integraal en stedelijk programmeren van projecten in de openbare ruimte. Dit doet ze door een intensieve samenwerking tussen de beheer- en de ontwikkelorganisatie. Inmiddels is hiermee het Utrechts Raamwerk opgesteld, waarin is uitgewerkt hoe het strategisch, tactisch en operationeel niveau met elkaar samenhangen en samenwerken. Utrecht is ervan overtuigd dat voor een goede programmering op alle niveaus integraal nagedacht moet worden én keuzes noodzakelijk zijn. In de sessie wordt toegelicht hoe governance en mandaat er volgens het raamwerk uitzien en wat er vanuit de organisatie voor nodig is om dit te laten functioneren.

  Praktijkcasus 2 - gemeente Dordrecht
  Lianne Suijker, senior adviseur openbare ruimte gemeente Dordrecht

  Meer info volgt.

• Interactief en praktisch

  We combineren korte presentaties met actieve werkvormen, interactie en discussie waarbij deelnemers ruimschoots de gelegenheid hebben eigen ervaringen uit te wisselen.

• Netwerkborrel

Doelgroep

Deze bijeenkomst is bedoeld voor iedereen die zich in de dagelijkse praktijk bezighoudt met integraal programmeren, gebiedsgericht werken, de koppeling tussen beleid en beheer, keuzes op strategisch/tactisch niveau en organisatieontwikkeling.

Waar ga je mee naar huis?

Deze bijeenkomst nemen we je mee in:

• De urgentie: waarom gemeenten niet langer om integraal programmeren heen kunnen om de maatschappelijke transities te realiseren.
• De methode: de kern van stedelijk programmeren, vertaald naar concrete handvatten voor collega’s, managers en bestuurders.
• De praktijk: hoe gemeenten al stappen zetten om integrale sturing goed in te richten, met inspirerende voorbeelden uit Utrecht en Dordrecht.

Iedere deelnemer gaat naar huis met:

• een heldere kernboodschap voor integraal programmeren om te gebruiken in de eigen organisatie;
• inzicht in de kernelementen van integraal programmeren, met een focus op het thema ‘governance en mandaat’
• inspiratie uit concrete praktijkvoorbeelden;
• handvatten en tips om in de eigen organisatie de integrale sturing te verbeteren
• nieuwe kennis en contacten

Wie zijn wij?

De sessie wordt verzorgd door Platform ISOR (werkgroep stedelijk programmeren) en CROW Essit. Aan de werkgroep stedelijk programmeren nemen de volgende gemeenten deel: Delft, Haarlem, Nijmegen, Alkmaar, Apeldoorn, Utrecht, Groningen, Amersfoort, Zwolle, ‘s-Hertogenbosch en Dordrecht. De werkgroep bestaat uit professionals die in hun eigen gemeenten dagelijks werken aan de programmering van de openbare ruimte, vaak vanuit een beheerachtergrond. Zij nemen hun  ervaringen, successen en dilemma’s mee naar de bijeenkomst.

Over platform ISOR

In Platform ISOR werken gemeenten uit heel Nederland, samen met CROW en het Rijk aan de doorontwikkeling en toepassing van integraal samenwerken in de praktijk. Het doel: opschaling van kennis, zodat integraal programmeren een vanzelfsprekend onderdeel wordt van gemeentelijke sturing en besluitvorming.

Aanmelden kan vanaf 29 april 2026.